filosoferen

Kunnen kinderen dat wel?

Ja. Filosoferen is dus niet alleen voor volwassenen. Kinderen kunnen het ook prima. Het enige dat je nodig hebt, zijn je hersenen, en die hebben we allemaal. Door te filosoferen gaan we die hersenen even lekker opwarmen. Kneden. We doen een soort hersengymnastiek! Het kan zijn dat je op een gegeven moment denkt: nu weet ik het ook niet meer! Dan ben je juist goed bezig! Uiteindelijk weet niemand het juiste antwoord, maar je kunt wel zelf een keuze maken waarin jij gelooft. Je mag dus zeggen wat je denkt. Alleen kun je er wel op rekenen dat we dan vragen: waarom denk je dat? En dan moet je je argument geven: de reden dat je dat vindt.

Wat is het nut?

De vraag zou natuurlijk al kunnen zijn: moet iets altijd een doel hebben of nuttig zijn? Zou het niet voldoende zijn als we gewoon veel plezier beleven aan filosoferen? Gewoon filosoferen vanwege het filosoferen? Het filosoferen als doel op zichzelf. Een doel an sich, zoals dat heet. Net als dat rekenen een doel is en taal, muziek en ook kunstonderwijs en gymnastiek. Maar waarom het goed is om te leren filosoferen, kan ook worden beargumenteerd.

Bevordert tolerantie

Kinderen leren dat de wereld niet zwart-wit is. Op sommige vragen is geen antwoord. Dit zorgt voor een inzicht in de aard van de eigen meningen. En bovendien: ook de ander heeft recht op een mening en die mag best anders zijn dan die van mij. Dit kan leiden tot een tolerante houding.

Versterkt autonomie

Hierdoor worden leerlingen zelf uitgedaagd om op eigen kracht, op eigen verantwoordelijkheid, een mening te vormen. Juist omdat de juf, leraar, vader, moeder, godsdienst, internet of het antwoordenboekje het ook niet weten. Juist omdat niemand het zeker weet, wordt aan de leerlingen de vrijheid gegeven om zelf te bepalen wat zij denken en vinden. Dit is een vorm van autonomie. Zij zijn mensen die uiteindelijk zelf moeten nadenken over de samenleving, het geloof, je gezin, vriendschap en ga zo maar door. Zelf standpunten bepalen en zelf de wereld vormgeven. Weldenkende mensen denken na over hun standpunten en kunnen die kritisch onderzoeken. Maar dit moet geoefend worden.

Leren argumenteren

Kinderen leren door filosoferen te argumenteren. Ze leren (onbewust) de structuur van argumentaties, het wegen van argumenten en over de waarheidswaarde van iedere opmerking. Kort gezegd: kritisch denken. Deze vaardigheid is nuttig voor ieder vak op school, op de middelbare school of studie, of ook maar iedere vorm van informatieverwerking.

Alles bij elkaar zou je kunnen zeggen: van filosoferen word je wijs. Niet alleen slim (zie wetenschappelijk onderzoek) maar ook wijs. Je kunt kritisch nadenken over het goede en het ware…  

Wat is het nut?

De vraag zou natuurlijk al kunnen zijn: moet iets altijd een doel hebben of nuttig zijn? Zou het niet voldoende zijn als we gewoon veel plezier beleven aan filosoferen? Gewoon filosoferen vanwege het filosoferen? Het filosoferen als doel op zichzelf. Een doel an sich, zoals dat heet. Net als dat rekenen een doel is en taal, muziek en ook kunstonderwijs en gymnastiek. Maar waarom het goed is om te leren filosoferen, kan ook worden beargumenteerd.

Bevordert tolerantie

Kinderen leren dat de wereld niet zwart-wit is. Op sommige vragen is geen antwoord. Dit zorgt voor een inzicht in de aard van de eigen meningen. En bovendien: ook de ander heeft recht op een mening en die mag best anders zijn dan die van mij. Dit kan leiden tot een tolerante houding.

Versterkt autonomie

Hierdoor worden leerlingen zelf uitgedaagd om op eigen kracht, op eigen verantwoordelijkheid, een mening te vormen. Juist omdat de juf, leraar, vader, moeder, godsdienst, internet of het antwoordenboekje het ook niet weten. Juist omdat niemand het zeker weet, wordt aan de leerlingen de vrijheid gegeven om zelf te bepalen wat zij denken en vinden. Dit is een vorm van autonomie. Zij zijn mensen die uiteindelijk zelf moeten nadenken over de samenleving, het geloof, je gezin, vriendschap en ga zo maar door. Zelf standpunten bepalen en zelf de wereld vormgeven. Weldenkende mensen denken na over hun standpunten en kunnen die kritisch onderzoeken. Maar dit moet geoefend worden.

Leren argumenteren

Kinderen leren door filosoferen te argumenteren. Ze leren (onbewust) de structuur van argumentaties, het wegen van argumenten en over de waarheidswaarde van iedere opmerking. Kort gezegd: kritisch denken. Deze vaardigheid is nuttig voor ieder vak op school, op de middelbare school of studie, of ook maar iedere vorm van informatieverwerking.


Beschikbaar voor
Middenbouw, Onderbouw
Locatie
School